Mỗi khi thời tiết chuyển mùa hoặc trẻ đi học trở lại, không ít phụ huynh lo lắng khi con xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, sổ mũi, hắt hơi. Nhiều người thường gọi chung là “bị cảm”, nhưng trên thực tế có hai bệnh rất dễ nhầm lẫn là cảm lạnh và cúm mùa. Mặc dù đều là bệnh do virus gây ra và có một số biểu hiện giống nhau, nhưng mức độ nguy hiểm, cách điều trị và nguy cơ biến chứng lại hoàn toàn khác nhau.

Hiểu đúng để phân biệt cảm và cúm sẽ giúp cha mẹ biết cách chăm sóc con tại nhà, tránh lạm dụng thuốc và nhận biết thời điểm cần đưa trẻ đến bệnh viện.

1. Cảm lạnh và cúm có giống nhau không?

Câu trả lời là không. Cả hai đều là bệnh nhiễm virus đường hô hấp và lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt có virus. Tuy nhiên, chúng do các loại virus khác nhau gây nên.

Cảm lạnh thường do hơn 200 loại virus gây ra, phổ biến nhất là Rhinovirus, Coronavirus thông thường, Adenovirus…Trong khi đó, cúm mùa chủ yếu do virus cúm Influenza A và Influenza B gây bệnh. Đây là loại virus có khả năng lây lan rất nhanh và có thể gây dịch hằng năm.

Vì sao nhiều người dễ nhầm lẫn? Ở giai đoạn đầu, cả hai bệnh đều có thể xuất hiện: Ho, Sổ mũi, Nghẹt mũi, Đau họng, Mệt mỏi, Có thể sốt. Chính vì vậy, nhiều gia đình nghĩ rằng trẻ chỉ bị “cảm thông thường”. Tuy nhiên, nếu là cúm, bệnh thường diễn tiến nhanh hơn và nặng hơn.

   2. Làm sao để phân biệt cảm và cúm?

    3. Khi nào cần làm xét nghiệm?

Không phải mọi trường hợp đều cần xét nghiệm cúm. Đa số trẻ khỏe mạnh chỉ bị triệu chứng nhẹ có thể được bác sĩ chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng.

Xét nghiệm cúm thường được chỉ định khi:

• Trẻ có triệu chứng nặng.
• Trẻ dưới 2 tuổi.
• Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh, hen, bệnh phổi mạn, suy giảm miễn dịch.
• Trẻ phải nhập viện.
• Cần quyết định sử dụng thuốc kháng virus.
• Trong mùa dịch cúm để xác định nguyên nhân.

Các xét nghiệm hiện nay gồm test nhanh cúm và xét nghiệm PCR, trong đó PCR có độ chính xác cao hơn.

   4. Chăm sóc trẻ bị cảm hoặc cúm tại nhà như thế nào?

Phần lớn các trường hợp đều có thể chăm sóc tại nhà nếu trẻ vẫn tỉnh táo và không có dấu hiệu nguy hiểm.

Hạ sốt đúng cách: Nếu trẻ sốt từ 38,5°C trở lên hoặc khó chịu, có thể dùng Paracetamol đúng liều theo cân nặng. Không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt. Không dùng Aspirin cho trẻ vì có nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm.

Bổ sung đủ nước: Cho trẻ uống nước thường xuyên. Đối với trẻ nhỏ, nên tiếp tục bú mẹ nhiều hơn. Có thể dùng dung dịch oresol khi trẻ sốt hoặc ăn uống kém theo hướng dẫn.

Làm sạch mũi: Nhỏ nước muối sinh lý 0,9%.Hút mũi nhẹ nhàng đối với trẻ nhỏ.

Dinh dưỡng: Không cần ép trẻ ăn nhiều. Ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu, chia nhiều bữa nhỏ. Bổ sung trái cây giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi nếu trẻ ăn được.

Nghỉ ngơi: Cho trẻ nghỉ học, ngủ đủ giấc và hạn chế vận động mạnh.

    5. Những điều cha mẹ không nên làm

• Tự ý mua kháng sinh khi trẻ mới ho hoặc sổ mũi.
• Dùng thuốc cảm phối hợp nhiều thành phần cho trẻ nhỏ.
• Cạo gió, đắp lá hoặc xông quá nóng gây bỏng.
• Uống thuốc theo kinh nghiệm truyền miệng.
• Ép trẻ ăn quá nhiều.

Kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus, vì vậy không giúp bệnh khỏi nhanh hơn nếu trẻ chỉ bị cảm hoặc cúm.

   6. Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay?

Đây là phần quan trọng nhất mà phụ huynh cần ghi nhớ. Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Sốt cao liên tục trên 39°C hoặc sốt kéo dài trên 3 ngày.
• Khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực.
• Môi tím tái.
• Bỏ bú hoặc không uống được nước.
• Nôn nhiều.
• Co giật.
• Li bì, ngủ khó đánh thức.
• Đau ngực.
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt.
• Sau vài ngày đỡ bệnh nhưng sốt trở lại kèm ho nhiều hơn.

Đối với trẻ có bệnh tim, hen phế quản, bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị ung thư, cần khám sớm ngay khi có dấu hiệu cúm.

   7. Phòng bệnh vẫn là giải pháp hiệu quả nhất

Phần lớn các trường hợp cúm đều có thể phòng ngừa. Cha mẹ nên:

• Tiêm vaccine cúm hằng năm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và các thành viên trong gia đình.
• Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên.
• Che miệng khi ho hoặc hắt hơi.
• Đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp.
• Giữ phòng ở thông thoáng.
• Không cho trẻ dùng chung khăn, ly uống nước.
• Hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi đang có dịch.
• Cho trẻ ăn đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và vận động hợp lý để tăng sức đề kháng.