1.Viêm thanh khí phế quản là gì¹?

Viêm thanh khí phế quản (Croup) là tình trạng viêm nhiễm ở vùng thanh quản, khí quản và đôi khi lan xuống phế quản. Bệnh thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, đặc biệt phổ biến ở trẻ dưới 3 tuổi do đường thở còn nhỏ và dễ bị phù nề.

Nguyên nhân chủ yếu do virus gây ra, thường gặp nhất là virus Parainfluenza. Ngoài ra còn có thể liên quan đến virus cúm, RSV, Adenovirus hoặc Enterovirus. Bệnh lây truyền qua đường hô hấp khi trẻ tiếp xúc với giọt bắn từ người bệnh hoặc chạm tay vào các bề mặt có chứa virus rồi đưa lên mũi, miệng.

2. Dấu hiệu nhận biết phụ huynh cần lưu ý

Điểm đặc trưng nhất của viêm thanh khí phế quản là tiếng ho giống tiếng chó sủa hoặc tiếng hải cẩu kêu. Trẻ thường ho nhiều hơn vào ban đêm, kèm theo:

• Khàn tiếng
• Sổ mũi, sốt nhẹ
• Thở rít khi hít vào
• Thở khó
• Quấy khóc, kích thích
• Mệt nhiều hoặc bú kém

Nhiều phụ huynh mô tả rằng trẻ ban ngày còn chơi bình thường nhưng đêm đến đột ngột ho dữ dội và khó thở khiến cả gia đình hoảng hốt.

3. Vì sao bệnh dễ trở nặng ở trẻ nhỏ²?

Đường thở của trẻ em vốn nhỏ hơn nhiều so với người lớn. Chỉ cần niêm mạc thanh quản phù nề nhẹ cũng có thể làm lòng đường thở hẹp đáng kể, khiến không khí lưu thông khó khăn.

Đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi, sức đề kháng còn non yếu nên bệnh có thể tiến triển nhanh trong vài giờ. Một số trường hợp nặng có nguy cơ suy hô hấp, thiếu oxy, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Nhiều phụ huynh thường nhầm lẫn viêm thanh khí phế quản với viêm họng hoặc viêm phế quản thông thường nên tự mua thuốc kháng sinh, thuốc ho cho trẻ uống. Tuy nhiên, phần lớn bệnh do virus gây ra nên kháng sinh không có tác dụng nếu không có bội nhiễm vi khuẩn.

4. Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?

Phụ huynh không nên chờ đợi quá lâu nếu trẻ có các biểu hiện sau:

• Ho ông ổng kèm khó thở
• Thở rít ngay cả khi nghỉ ngơi
• Trẻ tím môi hoặc tái mặt
• Bỏ bú, ăn uống kém
• Lừ đừ, ngủ li bì
• Sốt cao kéo dài
• Co kéo lồng ngực khi thở
• Triệu chứng nặng lên nhanh về đêm

5. Cha mẹ nên làm gì khi trẻ bị viêm thanh khí phế quản?

Khi trẻ có biểu hiện nhẹ, phụ huynh cần:

• Giữ trẻ bình tĩnh vì khóc nhiều sẽ làm tình trạng khó thở nặng hơn
• Cho trẻ uống đủ nước
• Giữ phòng thông thoáng
• Theo dõi nhịp thở và dấu hiệu tím tái
• Cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ

Không tự ý:

• Dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định bác sĩ
• Cho trẻ dùng thuốc giảm ho tùy tiện
• Xông tinh dầu đậm đặc
• Cạo gió hoặc áp dụng mẹo dân gian chưa kiểm chứng

Một số trẻ cần được điều trị bằng thuốc chống viêm dạng khí dung hoặc uống để giảm phù nề đường thở. Những trường hợp nặng có thể phải nhập viện để hỗ trợ hô hấp và theo dõi sát.

6. Cách phòng ngừa bệnh hiệu quả

Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn, phụ huynh có thể giảm nguy cơ mắc bệnh cho trẻ bằng các biện pháp:

• Rửa tay thường xuyên cho trẻ và người chăm sóc
• Hạn chế tiếp xúc với người đang bị cảm cúm
• Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người
• Giữ ấm trẻ khi thời tiết lạnh
• Vệ sinh đồ chơi, vật dụng cá nhân
• Cho trẻ tiêm ngừa đầy đủ theo lịch

Dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc và vận động phù hợp cũng giúp tăng cường sức đề kháng cho trẻ.